Apostil nedir, nasıl alınır? Yurt dışına giden ve gelen belgeler

Apostil, bir ülkede düzenlenen resmî belgenin başka bir ülkede konsolosluk onayına gerek kalmadan kullanılmasını sağlayan onay şerhidir. Bu rehber iki yönü anlatır: Türkiye'de düzenlenen belgenin yurt dışında kullanılması ve yurt dışında düzenlenen belgenin Türkiye'de kullanılması. Şirketler için en sık karşılaşılan belgeler (vekâletname, faaliyet belgesi, yönetim kurulu kararı, sicil belgeleri) ayrı bir tabloda toplanmıştır.

Yabancı bir şirketin Türkiye'de dava veya takip açması için gereken belgelerin sırası, yabancı şirket belge hazırlığı listesinde adım adım verilir. ABD'den gelecek belgeler için İngilizce apostil rehberimizi karşı tarafa iletebilirsiniz.

Apostil nedir, neyi onaylar?#

Apostil, 5 Ekim 1961 tarihli Lahey Sözleşmesiyle (Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi) getirilen tek aşamalı onaydır. Türkiye Sözleşmeyi 3028 sayılı Kanunla uygun bulmuş, Sözleşme Türkiye bakımından 29.09.1985'te yürürlüğe girmiştir.

Sözleşmeye göre, belgedeki imzanın doğruluğunu, imzalayanın sıfatını ve gerekiyorsa mührün aslına uygunluğunu teyit için istenebilecek tek işlem, belgeyi veren devletin yetkili makamının koyduğu apostildir (m.3). Apostil bu üç hususu onaylar; belgenin içeriğinin doğru olduğunu onaylamaz (m.5). Şerh belgenin kendisine veya belgeye eklenen bir kâğıda konur ve "Apostille (Convention de La Haye du 5 octobre 1961)" başlığını Fransızca taşır (m.4).

Hangi belgeler kapsamda? Mahkeme ve yargı görevlilerinin düzenlediği belgeler, idari belgeler, noter senetleri ve özel belgeler üzerine konmuş resmî beyanlar (örneğin noterin imza onayı). Diplomatik ve konsolosluk görevlilerinin düzenlediği belgeler ile ticari veya gümrük işlemleriyle doğrudan ilgili idari belgeler kapsam dışıdır (m.1).

Önce yönü ve ülkeyi belirleyin#

Hangi yolun izleneceğini iki soru belirler: belge hangi ülkede düzenlendi ve hangi ülkede kullanılacak; kullanılacağı ülke Apostil Sözleşmesine taraf mı?

Taraf devletlerin güncel listesi Lahey Konferansının (HCCH) durum tablosundadır; Adalet Bakanlığı da bir liste yayımlar. Sözleşmeye sonradan katılan bir devlet, katılmasına itiraz eden devletlerle bu Sözleşme bakımından ilişki kurmaz (m.12). Bu yüzden tablodaki notlara da bakın.

Türkiye'de düzenlenen belgeye apostil#

Her taraf devlet apostil vermeye yetkili makamlarını kendisi belirler (Sözleşme m.6). Türkiye'nin yetkili makamları Adalet Bakanlığının 68/1 sayılı Genelgesinde sayılır. Adalet Bakanlığının 2006 tarihli bir yazısı, bu belirlemenin Adalet, İçişleri, Dışişleri ve Maliye Bakanlıkları arasındaki 8 Ocak 1990 tarihli protokole dayandığını belirtir.

İdari belgeler: valilik ve kaymakamlık#

İdari belgelere apostil, il merkezinde valilikçe, ilçelerde kaymakamlıkça verilir. İstanbul ve Ankara valiliklerinde işi hukuk işleri şube müdürlüğü yürütür. Nüfus kayıt örneği ve kamu kurumlarının düzenlediği belgeler bu gruptadır. Nüfus kayıt örneği gibi belgeler Sözleşmeye taraf bir ülkenin makamına verilecekse apostil işlemini ilgili kişi kendisi yaptırır (Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği m.51/2).

Ankara Valiliğinin hizmet standartları tablosu, apostil için Türkiye'de usulüne göre düzenlenmiş, ıslak imzalı ve mühürlü belgeyi; başvurandan kimlik (Türk vatandaşı değilse pasaport veya ikamet izni) ve telefon numarası ister. Elektronik ortamda alınmış bir belgeniz varsa, önce valiliğe başvuru biçimini sorun ya da aşağıdaki e-Apostil yolunu kontrol edin.

Adli belgeler: adalet komisyonu başkanlığı#

Mahkeme kararları, Cumhuriyet başsavcılığı ve yargı görevlilerinin düzenlediği belgelere apostil, ağır ceza mahkemesi bulunan yerlerdeki adli yargı adalet komisyonu başkanlıklarınca verilir. Yurt dışında kullanılacak adli sicil kayıtları da bu makamca onaylanır (Genelge 68/1, 8. paragraf).

Mahkeme kararı tercümesiyle kullanılacaksa iki ayrı onay söz konusu olabilir. Dışişleri Bakanlığının 2006 tarihli görüşüne göre kararın aslına adalet komisyonu başkanlığı, Türkiye'de yapılan noter onaylı tercümesine ise valilik apostil verir. Bakanlık, yabancı makamların asıldaki veya tercümedeki tek apostili yeterli görüp görmeyeceği bilinemediği için ikisine de apostil konmasını uygun bulmuştur. Belgeyi kullanacak makamın ne istediğini önceden sorun.

Noter belgeleri ve şirket kararları#

Noterde düzenlenen vekâletname ve imza sirküleri ile noter onaylı tercümeler uygulamada valilik veya kaymakamlıkta apostil alır. Yönetim kurulu kararı, sözleşme veya şirket içi yazı gibi özel belgelere ise doğrudan apostil konmaz. Önce noter, belgedeki imzayı veya örneğin aslına uygunluğunu onaylar; apostil bu noter şerhine konur. Sözleşme, özel belgeler üzerine konmuş bu tür resmî beyanları resmî belge sayar (m.1/d).

e-Apostil ve PTT#

e-Apostil, apostilin güvenli elektronik imza ve zaman damgasıyla verilmesidir. Türkiye'de 1 Ocak 2019'da başlamıştır. Dışişleri Bakanlığının 2024 tarihli duyurusuna göre e-Apostil başvurusu şu belgeler için yapılabilmektedir:

• Adalet Bakanlığının elektronik ortamda ürettiği adli sicil kaydı ve mahkeme kararları;
• Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün ürettiği nüfus kayıt örneği (Haziran 2021'den beri);
• çok dilli doğum, evlenme ve ölüm kayıt örnekleri (28 Aralık 2023'ten beri).

Başvuru eapostil.gov.tr üzerinden, adli sicil kaydı için ayrıca e-Devlet üzerinden yapılır. Apostil verilmiş belgelerin elektronik ortamda ilgilisine ulaştırılmasında PTT aracılık eder (6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu m.22/1). PTT, e-Apostilin yalnız Sözleşmeye taraf ülkeler için verildiğini ve şirket kuruluş belgeleri için çalışmaların sürdüğünü duyurmaktadır. Şirket belgelerinde güncel kapsamı başvurudan önce kontrol edin.

Sözleşmeye taraf olmayan ülke#

Belge Sözleşmeye taraf olmayan bir ülkede kullanılacaksa apostil yeterli değildir. İstanbul Valiliğinin görev tanımına göre valiliğin hukuk işleri birimi, bu ülkelerde kullanılacak belgelerin tasdikini de yürütür. Ardından gereken onayı, belgenin kullanılacağı ülke belirler. Bu adım için o ülkenin Türkiye'deki temsilciliğine başvurmadan önce sorun.

Yurt dışında düzenlenen belgenin Türkiye'de kullanılması#

Yabancı devlet makamlarınca hazırlanan resmî belgeler, Türkiye'de resmî belge niteliğini ancak belgeyi veren devletin yetkili makamının veya ilgili Türk konsolosluğunun onayıyla kazanır. Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmelerin tasdike ilişkin hükümleri saklıdır (HMK m.224). Apostil Sözleşmesi bu sözleşmelerin başında gelir.

Sözleşmeye taraf ülkeden gelen belge#

Belgeye, düzenlendiği ülkenin yetkili makamı apostil koyar. Yargıtay'a göre apostilli yabancı noter vekâletnamesi ve Türkçe tercümesiyle, ayrıca Türk konsolosluğu onayı aranmadan işlem yapılır (Yargıtay 12. HD, E. 2019/566, K. 2020/714).

Apostil, belgeyi düzenleyen ülkenin makamından gelmelidir. Yargıtay, ABD'nin Florida eyaletinde düzenlenen bir vekâletnameye İngiltere makamlarınca konan apostili usulüne uygun saymamış, apostilin hangi belgeye ilişkin olduğunun da anlaşılamadığını belirtmiştir (Yargıtay 11. HD, E. 2017/4867, K. 2019/1249). ABD'de eyalet belgelerine apostil, o eyaletin yetkili makamınca verilir; federal belgeler için ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilidir. Ayrıntı İngilizce rehberde.

Taraf olmayan ülkeden gelen belge: konsolosluk onayı#

Sözleşmeye taraf olmayan ülkede düzenlenen belge konsolosluk yolundan geçer. Yabancı ülkede yapılan noterlik işlemlerinde, işlemin altındaki o ülke yetkili merciinin imza ve mührü Türk konsolosu tarafından onanır (Noterlik Kanunu m.195). Yargıtay'ın tarif ettiği zincir şöyledir: noter, noterin bağlı olduğu resmî makam, ardından bu makamın imza ve mührünü onaylayan Türk konsolosluğu (Yargıtay 12. HD, E. 2019/566, K. 2020/714).

Konsolosluğun hangi ön onayı aradığı (örneğin o ülkenin dışişleri bakanlığı) konsolosluk uygulamasına bağlıdır; randevudan önce sorun. Nüfus işlemlerinde fahri konsolosluklarca düzenlenen belgelere dayanılarak işlem yapılmaz (Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği m.59/3).

Türkçe çeviri ve noter onayı#

Yabancı dildeki belgeye dayanan taraf, mahkemeye tercümesini de sunar; mahkeme resmî tercüme isteyebilir (HMK m.223). Nüfus işlemlerinde apostilli belge, belgenin aslına eklenen apostil ve noter onaylı Türkçe tercümesiyle işleme alınır (Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği m.59/1-b). Ticaret siciline verilecek yabancı belge de Türk konsolosluğu veya Apostil Sözleşmesi hükümlerine göre onaylanmış ve noter onaylı Türkçe çevirisiyle birlikte verilir (Ticaret Sicili Yönetmeliği m.32/2).

Uygulamada çeviri Türkiye'de yeminli tercümanca yapılır ve noterce onaylanır. Çeviri, belgenin metniyle birlikte noter şerhini ve apostili de kapsamalıdır.

Şirketler için: hangi belge, hangi yol?#

Yabancı şirketin Türkiye'de dava açması veya takip yapması hâlinde belgelerin yanında yargılama giderleri için teminat da gündeme gelebilir; mahkeme karşılıklılık varsa teminattan muaf tutar (MÖHUK m.48). Ayrıntı: yabancı davacı teminatı. Yabancı mahkeme kararının Türkiye'de uygulanması için apostil yetmez, tenfiz kararı gerekir: yabancı mahkeme kararlarının tenfizi.

Ne kadar sürer, ne kadar tutar?#

Türkiye'de. İstanbul Valiliği, tasdik işlemleri için ücret alınmadığını ve bazı iş takipçilerinin valilik adına ücret istediğine dair duyumlar alındığını duyurmaktadır. Ankara Valiliğinin hizmet standardına göre bir evrak ortalama 10 dakikada tasdik edilir; toplam süre evrak sayısına göre değişir. e-Apostilde belge, PTT aracılığıyla bir hizmet bedeli karşılığında ulaştırılır.

Yurt dışında. Apostil ücreti ve işlem süresi belgeyi veren ülkeye, federal ülkelerde eyalete göre değişir. Zincire noter, ara onay, kurye ve Türkiye'de tercüme ile noter onayı eklendiğinde toplam süreyi en yavaş halka belirler. Kesin bir süre taahhüt edilemez; acil bir işlem varsa belgeleri beklemeden toplamaya başlayın.

Sık yapılan hatalar#

• Apostili tercümeye koydurmak. Nüfus ve ticaret sicili işlemlerinde apostil belgenin aslına aranır; çeviri Türkiye'de ayrıca noterce onaylanır.
• Apostilsiz belgeyi Türkiye'de onaylatmaya çalışmak. Valilik, onaysız yabancı belgenin tercümesine tasdik yapmaz.
• Başka ülkeden veya eyaletten apostil almak. Apostil, belgeyi düzenleyen ülkenin (federal ülkede eyaletin) yetkili makamından gelmelidir.
• Ülkenin taraf olup olmadığını kontrol etmemek. Taraf olmayan ülkede konsolosluk zinciri gerekir ve daha uzun sürer.
• Özel belgeye doğrudan apostil beklemek. Yönetim kurulu kararı gibi belgeler önce noterden geçer.
• Fahri konsolosluk onayına güvenmek. Nüfus işlemlerinde fahri konsolosluk belgesine dayanılarak işlem yapılmaz.

Özetle#

Apostil, belgedeki imza, sıfat ve mührü onaylayan tek aşamalı şerhtir; içeriği onaylamaz. Türkiye'de idari belgelere valilik ve kaymakamlık, adli belgelere adalet komisyonu başkanlığı apostil verir; bazı elektronik belgeler için e-Apostil alınabilir. Yurt dışından gelen belge, apostil veya konsolosluk onayı almadan Türkiye'de resmî belge niteliği kazanmaz ve bu eksik valilikte tamamlanamaz. Onaylı asıl, Türkiye'de noter onaylı Türkçe çeviriyle kullanılır.

Sık sorulan sorular

Mevzuat durumu: 11 Ekim 2026. Bu sitedeki içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir ve sonuç taahhüdü içermez. Siteyi kullanmak veya iletişim formu göndermek avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz.