Alacak takibi nasıl yapılır? İcra takibinde aşamalar, süreler ve belgeler

Ödenmeyen bir faturanın tahsili için mahkeme kararı beklemek gerekmez. İcra ve İflas Kanunu (İİK), alacaklıya doğrudan icra dairesine başvurarak takip başlatma imkânı verir; borçlu ise ödeme emrine kısa süre içinde cevap vermek zorundadır. Bu yazı, ticari alacağı olan şirketler için takibin aşamalarını, her aşamada işleyen süreleri ve gereken belgeleri anlatır.

Yazı tüketici alacaklarını, kamu alacaklarını ve iflas yoluyla takibi kapsamaz. Yabancı şirketlerin Türkiye'deki alacakları için yabancı alacaklılar rehberi, aşama aşama akış için alacak takibi süreci sayfası daha uygundur. Hazırlığa belge kontrol listesiyle başlayabilirsiniz.

Takip yolunun seçimi#

Takip yolu alacağın dayanağına göre belirlenir. Yanlış yol seçimi şikâyet veya itirazla zaman kaybına yol açabilir.

Genel haciz yoluyla ilamsız takip#

Fatura, sözleşme, sipariş veya cari hesaba dayanan ticari alacakların çoğu bu yolla takip edilir. Alacaklının elinde mahkeme kararı veya kambiyo senedi olması gerekmez. Bu yolun gücü hızıdır: borçlu 7 gün içinde itiraz etmezse takip kesinleşir. Zayıf yanı da aynı noktadadır: borçlu gerekçe göstermeden itiraz ederek takibi durdurabilir ve alacaklı mahkeme yoluna gitmek zorunda kalır.

Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu#

Çek, bono veya poliçeye dayanan alacakta borçluya gönderilen ödeme emri, borcun 10 gün içinde ödenmesini ister (İİK m.168). Borçlu senedin kambiyo senedi niteliğinde olmadığını, imzanın kendisine ait olmadığını, borçlu olmadığını, borcun ödendiğini veya zamanaşımına uğradığını 5 gün içinde icra mahkemesine bildirmelidir. İcra mahkemesinden itirazın kabulüne dair karar getirilmedikçe cebri icraya devam edilir; bu nedenle bu yolda takip, itirazla kendiliğinden durmaz. İmzasını haksız yere inkâr eden borçlu, takip konusu alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edilebilir. Senedin aslı takip talebiyle icra dairesine verilir.

İlamlı takip#

Para borcuna ilişkin mahkeme kararı icra dairesine verilince borçluya icra emri tebliğ edilir ve borcun 7 gün içinde ödenmesi istenir (İİK m.32). Borçlu aynı sürede icra mahkemesine başvurarak borcun zamanaşımına uğradığını, ertelendiğini veya ödendiğini ileri sürebilir; ödeme veya erteleme iddiası resmî ya da onaylı belgeyle ispatlanırsa icra geri bırakılır (İİK m.33). Yabancı mahkeme kararları için önce Türkiye'de tenfiz kararı alınması gerekir.

Rehinli alacak#

Alacak rehinle güvence altına alınmışsa, borçlu iflasa tabi olsa bile alacaklı kural olarak yalnız rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapabilir; rehin borcu karşılamazsa kalan alacak için haciz veya iflas yoluna gidilir (İİK m.45). Çek, bono ve poliçe hakkındaki özel hüküm saklıdır.

Ne zaman doğrudan dava? Borçlu borcu yazılı olarak baştan reddetmişse, takibe itiraz neredeyse kesindir. Bu durumda ticari alacakta arabuluculuk ve alacak davası yolu, takip ve itiraz aşamasını atlayarak daha verimli olabilir. Mal kaçırma riski varsa her iki yolda da ihtiyati haciz değerlendirilir.

Takip talebinde ne yazılır?#

Takip talebi icra dairesine yazılı, sözlü veya elektronik ortamda yapılır (İİK m.58). Talepte şunlar gösterilir:

1. Alacaklının ve vekilinin bilgileri, ödemenin yapılacağı banka hesabı, varsa T.C. kimlik veya vergi kimlik numarası. Yurt dışında oturan alacaklı Türkiye'de bir yerleşim yeri gösterir.
2. Borçlunun adı veya unvanı, biliniyorsa vergi kimlik numarası ve yerleşim yeri.
3. Alacağın Türk lirası tutarı, faizin miktarı ve işlemeye başladığı gün; alacak dövizse hangi tarihteki kur üzerinden istendiği ve faizi.
4. Senet veya borcun sebebi.
5. Seçilen takip yolu.

Alacak bir belgeye dayanıyorsa belgenin aslı veya alacaklı ya da vekilince onaylanmış, borçlu sayısından bir fazla örneği takip talebiyle birlikte verilir.

Yetkili icra dairesi. Para alacakları için takipte yetki konusunda Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yetki kuralları kıyasen uygulanır; ayrıca takibe esas sözleşmenin yapıldığı yer icra dairesi de yetkilidir (İİK m.50). Uygulamada borçlunun yerleşim yeri (şirketlerde ticaret sicilindeki merkez) en güvenli seçimdir. Borçlu yetkiye itiraz edecekse bunu esasa ilişkin itirazıyla birlikte yapmak zorundadır.

Takipten önce kontrol edilecekler#

• Borçlunun kimliği: ticaret sicilindeki tam unvan, vergi numarası ve merkez adresi.
• Konkordato veya iflas: mühlet içinde borçlu aleyhine takip yapılamaz ve başlamış takipler durur (İİK m.294); ilanlar takipten önce kontrol edilmelidir.
• Alacağın sahibi: alacak devredilmiş, faktoring şirketine satılmış veya kredi sigortacısı tarafından ödenmişse takip hakkı değişmiş olabilir.
• Tahkim şartı: sözleşmede tahkim şartı varsa itiraz hâlinde uyuşmazlık tahkimde çözülür.
• Faiz başlangıcı: vade tarihi, temerrüt ihtarı ve sözleşmedeki faiz hükmü.
• Belgeler: fatura, teslim belgesi, ekstre ve faturanın gönderildiğinin kanıtı. Faturayı alan kişi sekiz gün içinde itiraz etmemişse içeriğini kabul etmiş sayılır (TTK m.21/2).

Faiz. Sözleşmede oran yoksa kanuni faiz uygulanır. 7589 sayılı Kanunla değişen 3095 sayılı Kanun m.1'e göre kanuni faiz, Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni üzerinden hesaplanır; oran yıl ortasında beş puan veya daha fazla değişirse ikinci yarıda yeni oran esas alınır. Ticari işlerde Merkez Bankası avans faizi daha yüksekse temerrüt faizi bu oran üzerinden istenebilir (3095 sayılı Kanun m.2). Döviz borcunda, sözleşmede daha yüksek oran yoksa devlet bankalarının o dövizle açılan bir yıl vadeli mevduata ödediği en yüksek faiz uygulanır (m.4/a). Oranlar değiştiği için güncel değerleri Merkez Bankası duyurularından kontrol edin.

Kısmi ödemeler. Borçlu faiz veya giderleri ödemede gecikmişse kısmi ödemeler önce bunlara mahsup edilir (TBK m.100). Cari hesap ekstresi bu mahsubu gösterecek şekilde hazırlanmalıdır.

Ödeme emri ve tebliğ#

İcra müdürü takip talebini kanuni şartlara uygun bulursa ödeme emri düzenler (İİK m.60). Ödeme emri borçluya şunları bildirir:

• borcu ve masrafları 7 gün içinde icra dairesinin banka hesabına ödemesi;
• borca veya imzaya itirazı varsa aynı süre içinde bildirmesi;
• itiraz etmezse 7 gün içinde mal beyanında bulunması ve bulunmazsa hapisle tazyik edileceği;
• borç ödenmez veya itiraz edilmezse cebri icraya devam edileceği.

Şirketlere tebligat elektronik yolla yapılır; tebligat, elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (TK m.7/a). Süreler bu tarihten itibaren hesaplanır. Borçlunun ticaret sicil adresinin güncel olması fiziki tebligatta da süreyi kısaltır.

Borçlunun seçenekleri#

Ödeme emrini alan borçlunun önünde dört yol vardır:

• Ödemek: borç ve masraflar icra dairesine yatırılır, dosya kapanır.
• İtiraz etmek: 7 gün içinde dilekçeyle veya sözlü olarak icra dairesine itiraz edilir (İİK m.62). Borcun bir kısmına itiraz eden borçlu itiraz ettiği kısmı açıkça göstermelidir; aksi hâlde itiraz edilmemiş sayılır. Senetteki imza reddediliyorsa bu ayrıca ve açıkça belirtilmelidir.
• Menfi tespit davası açmak: borçlu takipten önce veya takip sırasında borçlu olmadığının tespitini isteyebilir (İİK m.72). Takipten sonra açılan davada takip ihtiyati tedbirle durdurulamaz; borçlu ancak teminat karşılığında icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesini isteyebilir.
• Hiçbir şey yapmamak: süre geçince takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir.

Borçlu tarafındaysanız ayrıntılar için ödeme emrine itiraz süresi yazısına bakın.

İtirazdan sonra#

Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur; kısmi itirazda takip kabul edilen miktar için devam eder (İİK m.66). Alacaklının iki ana yolu vardır:

• İtirazın kaldırılması: alacak, imzası ikrar edilmiş veya noterce onaylanmış borç ikrarı içeren bir senede ya da resmî belgeye dayanıyorsa, itirazın tebliğinden itibaren 6 ay içinde icra mahkemesinden istenir (İİK m.68).
• İtirazın iptali davası: itirazın tebliğinden itibaren 1 yıl içinde genel mahkemede açılır (İİK m.67). Ticari alacakta önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A).

Borçlunun itirazı haksız bulunursa, talep üzerine alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilebilir. İki yolun şartları, tazminat ve arabuluculuk ilişkisi itirazın iptali ve kaldırılması yazısında ayrıntılı anlatılır.

Kesinleşme ve haciz#

Ödeme emrindeki süre geçtikten ve itiraz varsa kaldırıldıktan sonra alacaklı, mal beyanını beklemeden haciz isteyebilir (İİK m.78). Alacaklı dilerse UYAP üzerinden borçlunun mal, hak ve alacaklarını sorgulayabilir ve tespit edilen mallar için haciz talebini sistem üzerinden yapabilir.

Uygulamada en sık başvurulan haciz türleri şunlardır:

• Banka hesapları ve üçüncü kişilerdeki alacaklar: haciz ihbarnamesiyle yapılır. İhbarnameyi alan üçüncü kişi borcu olmadığı gibi bir iddiada ise bunu 7 gün içinde bildirmek zorundadır; bildirmezse borç zimmetinde sayılır (İİK m.89).
• Araçlar ve taşınmazlar: sicil kaydına haciz şerhi konur; satış için ayrıca talep gerekir.
• İşyerindeki taşınırlar: fiili haciz ve gerekirse muhafaza.

Haciz isteme süresi: ödeme emrinin tebliğinden itibaren 1 yıldır; itiraz veya dava süresi hesaba katılmaz. Alacaklı ile borçlunun icra dairesinde taksit sözleşmesi yapması hâlinde, sözleşmenin ihlaline kadar geçen süre de bir yıllık süreye dahil edilmez. Süresinde haciz istenmezse dosya işlemden kaldırılır ve yenileme gerekir (İİK m.78).

Mal beyanı ve malvarlığı sorgusu#

Ödeme emrine itiraz etmeyen borçlu, 7 günlük süre içinde mal beyanında bulunmak zorundadır; bulunmazsa hapisle tazyik edilir, mal beyanında bulunmaz veya gerçeğe aykırı beyanda bulunursa ayrıca hapisle cezalandırılabilir (İİK m.60). Alacaklının mal beyanını beklemesi gerekmez: UYAP üzerinden borçlunun mal, hak ve alacakları sorgulanabilir, sistem varsa malın niteliği ve ayrıntısı hakkında bilgi verir ve tespit edilen mallar için haciz talebi sistem üzerinden yapılabilir (İİK m.78). Sorgulamayla edinilen bilgiler hukuka aykırı olarak paylaşılamaz.

Satış ve tahsil#

Alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren 1 yıl içinde haczedilen malın satışını isteyebilir; kıymet takdiri ve satış giderleri satış talebiyle birlikte peşin yatırılır (İİK m.106). Süresinde satış istenmezse o mal üzerindeki haciz kalkar ve haczin kalkmasına sebep olan alacaklı o malla ilgili giderlerden sorumlu olur (İİK m.110).

Haczedilecek mal bulunamazsa haciz tutanağı aciz belgesi hükmündedir; mallar yetersizse geçici aciz belgesi yerine geçer (İİK m.105). Aciz belgesi, borçlunun malvarlığını azaltan bazı işlemlerine karşı tasarrufun iptali davası açma hakkı verir (İİK m.277).

Süre tablosu#

Bu süreler kanunda belirlenmiştir ve kendiliğinden uzamaz; somut dosyada başlangıç tarihi tebligat kayıtlarından ayrıca kontrol edilmelidir.

Masraf kalemleri#

Takip başında icra harçları ve tebligat gideri peşin ödenir. Kalemler şunlardır: başvurma harcı, peşin harç ve tahsil harcı, vekâlet harcı, tebligat ve posta giderleri, haciz, muhafaza, kıymet takdiri ve satış giderleri, itiraz sonrasında icra mahkemesi veya dava harçları, arabuluculuk ücreti ve bilirkişi ücreti. Harç ve masraflar avukatlık ücretinden ayrıdır, yıllık tarifelere göre değişir ve alacaklı haklı çıkarsa borçluya yükletilebilir. Ücret yaklaşımı için ücret sayfasına bakabilirsiniz.

Masrafların borçluya yüklenmesi. Takip giderleri ve kanuni vekâlet ücreti takip hesabına eklenir ve tahsil edilen paradan önce bu kalemler karşılanır. Ancak bunun için borçlunun ödeme gücü veya haczedilebilir malvarlığı bulunmalıdır; malvarlığı yoksa giderler fiilen alacaklının üzerinde kalabilir. Bu nedenle takipten önce borçlunun bilinen malvarlığı değerlendirilmelidir.

Özetle#

İcra takibi, dayanağa uygun yolun seçilmesiyle başlar: fatura ve sözleşmede genel haciz, çek ve bonoda kambiyo, mahkeme kararında ilamlı takip. Takip talebinde faiz ve kur tarihi doğru yazılmalı, ödeme emrinin tebliğ tarihi kayda alınmalıdır. Borçlu itiraz ederse alacaklının 6 aylık ve 1 yıllık süreleri işlemeye başlar; itiraz yoksa haciz ve satış için 1'er yıllık süreler takip edilir. Bu sürelerin hiçbiri kendiliğinden uzamaz.

Sık sorulan sorular

Mevzuat durumu: 11 Ekim 2026. Bu sitedeki içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir ve sonuç taahhüdü içermez. Siteyi kullanmak veya iletişim formu göndermek avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz.