İtirazın iptali mi, itirazın kaldırılması mı? Süreler ve icra inkâr tazminatı

Ödeme emrine süresinde itiraz edildiğinde takip durur (İİK m.66). Bu noktadan sonra alacaklının elindeki süreler kısadır ve yanlış yol seçimi zaman kaybettirir. Bu yazı alacaklı şirketler için iki ana yolu karşılaştırır: icra mahkemesinde itirazın kaldırılması ve genel mahkemede itirazın iptali davası. Arabuluculuk şartını, icra inkâr tazminatını ve 7589 sayılı Kanunla değişen kısmi dava kuralını da anlatır.

Borçlu tarafındaysanız ve henüz itiraz etmediyseniz ödeme emrine itiraz süresi yazısı daha uygundur. Takibin bütün akışı için alacak takibi nasıl yapılır yazısına bakabilirsiniz.

İki yolun karşılaştırması#

Önce itirazın kendisine bakın#

Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde icra dairesine itiraz eder (İİK m.62). İtiraz dilekçesi alacaklının yol seçimini doğrudan etkiler:

• Süre: Süre geçtikten sonra yapılan itiraz takibi durdurmaz; alacaklının talebiyle takibe devam edilir (İİK m.66).
• Kısmi itiraz: Borcun bir kısmına itiraz eden borçlu itiraz ettiği kısmı açıkça göstermek zorundadır; göstermezse itiraz edilmemiş sayılır. İtiraz edilmeyen kısım için takip devam eder.
• İmza itirazı: Borçlu senetteki imzayı reddediyorsa bunu ayrıca ve açıkça beyan etmelidir; aksi hâlde takip yönünden imzayı kabul etmiş sayılır (İİK m.62). İmza itirazı varsa yol İİK m.68/a'daki geçici kaldırmadır.

İtiraz, alacaklıya muhtırayla tebliğ edilir. Alacaklının 6 aylık ve 1 yıllık süreleri bu tebliğle başlar.

İhtiyati haciz varsa#

Takipten önce ihtiyati haciz konulmuş ve borçlu ödeme emrine itiraz etmişse alacaklının süresi çok daha kısadır: itirazın tebliğinden itibaren 7 gün içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını istemek veya dava açmak zorundadır; icra mahkemesi kaldırma talebini reddederse 7 gün içinde dava açılmalıdır (İİK m.264/2). Bu süreler kaçırılırsa ihtiyati haciz hükümsüz kalır. HUAK m.18/A/16 yalnız İİK m.264/1'deki dava açma süresinin arabuluculuk sırasında işlemeyeceğini düzenler; itirazdan sonraki 7 günlük süre için açık bir hüküm yoktur. Bu nedenle ihtiyati hacizli dosyalarda itiraz tebliğ edilir edilmez yol seçimi yapılmalıdır.

Süre hesabında dikkat#

Alacaklının süreleri itirazın kendisine tebliğiyle başlar. Vekil aracılığıyla takip edilen dosyalarda tebligat vekile ve çoğunlukla elektronik yolla yapılır; elektronik tebligat, adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (TK m.7/a). Bu nedenle tebliğ tarihi UYAP kayıtlarından ayrıca doğrulanmalı ve hem 6 aylık hem 1 yıllık süre takvime ilk gün işlenmelidir.

Kısmi itiraz. Borçlu borcun yalnız bir kısmına itiraz etmişse takip, kabul edilen kısım için devam eder (İİK m.66). Alacaklı bu kısım için haciz isterken itiraz edilen kısım için ayrıca kaldırma veya iptal yoluna gider. İki kısmın hesabı ayrı tutulmalıdır; faiz ve masrafların hangi kısma ait olduğu da gösterilmelidir.

İtirazın kaldırılması#

Hangi belgeler yeterli? İİK m.68'e göre takip, imzası ikrar edilmiş veya noterce onaylanmış borç ikrarı içeren bir senede ya da resmî dairelerin yetkileri içinde ve usulüne göre verdikleri bir makbuz veya belgeye dayanmalıdır. Uygulamada en sık görülen örnekler şunlardır:

• borçlunun imzasını taşıyan ve borcu kabul eden mutabakat mektubu veya borç ikrarı;
• noterde onaylanmış ödeme taahhüdü;
• resmî kurumlarca düzenlenmiş ve borcu gösteren belgeler.

Alacaklının düzenlediği fatura, borçlunun kabulünü gösteren ayrı bir belge olmadan genellikle bu nitelikte değildir.

Süre ve merci. Kaldırma, itirazın tebliğinden itibaren 6 ay içinde icra mahkemesinden istenir. Bu süre içinde istenmezse yeniden ilamsız takip yapılamaz (İİK m.68/1). Borçlu itirazını haklı gösterecek bir belge sunamazsa mahkeme itirazı kaldırır; borçlunun itirazı da aynı nitelikte bir belgeye dayanıyorsa talep reddedilir.

Yargılama. İcra mahkemesi belge üzerinden inceleme yapar. Kaldırma talebinin kabulü veya reddi için ileri sürülen iddia ve savunmalar bekletici mesele yapılamaz; yalnız borçlu, takip konusu alacağın murisine ait olduğunu ve terekenin borca batık olduğunu ileri sürerse ilam getirmesi için mühlet verilir (İİK m.68). Borçlunun sunduğu belgedeki imzayı alacaklı inkâr eder ve imza alacaklıya ait çıkarsa, kaldırma talebi reddedilir ve alacaklı belgenin ilgili olduğu değerin yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edilir.

Geçici kaldırma. Takip adi bir senede dayanıyor ve borçlu imzayı reddetmişse, alacaklı 6 ay içinde itirazın geçici olarak kaldırılmasını isteyebilir. İcra mahkemesi imzanın borçluya ait olduğuna kanaat getirirse itirazı geçici olarak kaldırır ve borçluyu alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm eder (İİK m.68/a).

Tazminat. Kaldırma talebinin esasa ilişkin nedenlerle kabulünde borçlu, aynı nedenlerle reddinde alacaklı, karşı tarafın talebiyle yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir (İİK m.68).

İtirazın iptali davası#

Nitelik. İtirazın iptali davası, takip konusu alacağın genel hükümlere göre ispat edildiği bir alacak davasıdır (İİK m.67/1). Fatura, sözleşme, teslim belgeleri, yazışmalar, ticari defterler, tanık ve bilirkişi incelemesi gibi her türlü delil kullanılabilir.

Süre. Dava, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren 1 yıl içinde açılır. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi bir kararında, bu sürenin başlaması için itirazın alacaklıya tebliğ edilmesi veya tebliğ yerine geçecek bir işlem yapılması gerektiğini; haricen öğrenmenin veya arabuluculuğa başvurmanın süreyi başlatmayacağını belirtmiştir (E.2023/1538, K.2024/41, T.18.01.2024). Yine de güvenli yol, süreyi en erken muhtemel tarihten hesaplamaktır.

Dava dilekçesinde dikkat edilecekler. Uygulamada en sık eksik bırakılan noktalar şunlardır:

• takip dosyasının icra dairesi ve esas numarası ile itirazın tebliğ tarihi;
• arabuluculuk son tutanağının aslı veya arabulucu onaylı örneği;
• itirazın iptali ve takibin devamı talebinin açıkça yazılması;
• icra inkâr tazminatının ayrı bir talep olarak istenmesi;
• alacak hesabının faiz başlangıcı ve kısmi ödemeleri gösteren tablosu;
• vekâletnamenin dava ve arabuluculuk yetkilerini kapsadığının kontrolü.

Süre kaçarsa. Alacaklının genel hükümlere göre alacak davası açma hakkı saklıdır (İİK m.67). Bu durumda takip dosyası itirazın iptaliyle canlandırılamaz.

Davada ispat#

İtirazın iptali davasında alacaklı, alacağın varlığını genel hükümlere göre ispat eder. Ticari alacak dosyalarında belirleyici deliller çoğunlukla şunlardır: faturalar ve faturanın borçluya ulaştığını gösteren kayıtlar, teslim belgeleri, iki tarafın ticari defter kayıtları, cari hesap mutabakatları ve yazışmalar. Faturayı alan kişi sekiz gün içinde içeriğine itiraz etmemişse bu içeriği kabul etmiş sayılır (TTK m.21/2); bu nedenle faturanın gönderim tarihi ve kanalı dosyada gösterilmelidir. Defter kayıtları ve hesap uyuşmazlıklarında mahkeme genellikle bilirkişi incelemesine başvurur.

Arabuluculuk ve sürenin hesabı#

Ticari davalardan konusu para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A/1). İtirazın iptali davası bu listeye 7445 sayılı Kanunun 31. maddesiyle eklendi; hüküm 01.09.2023'te yürürlüğe girdi.

• Başvuru: yetkili mahkemenin bulunduğu yer arabuluculuk bürosuna yapılır (HUAK m.18/A/4).
• Süre: arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren 6 hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde en çok 2 hafta uzatabilir (TTK m.5/A/2).
• Bir yıllık süreye etkisi: arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (HUAK m.18/A/15).
• Son tutanak: dava dilekçesine eklenir; eklenmezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir, arabulucuya hiç başvurulmamışsa dava usulden reddedilir (HUAK m.18/A/2).
• İlk toplantıya katılmama: geçerli mazeret olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir (HUAK m.18/A/11).
• Vekâletname: vekilin alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurabilmesi için açık yetki gerekir (HMK m.74).

Arabuluculukta anlaşma sağlanırsa, ticari uyuşmazlıkta avukatlar ve arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi ilam niteliğindedir (HUAK m.18/4). Sözleşmede tahkim şartı varsa dava şartı arabuluculuk hükümleri uygulanmaz (HUAK m.18/A/18).

Arabuluculukta anlaşma sağlanırsa#

Taraflar anlaşırsa, anlaşma belgesinin icra edilebilirliğine ilişkin şerh verilmesini isteyebilir; dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmuşsa şerh, arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden istenir (HUAK m.18/2). Ticari uyuşmazlıklarda avukatlar ve arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, şerh aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır (HUAK m.18/4). Anlaşmaya varılan konularda artık dava açılamaz (HUAK m.18/5). Anlaşma ödeme planı içeriyorsa, ödenmeyen taksit için ilamlı takip yapılabilmesi bu niteliğe bağlıdır; metin buna göre yazılmalıdır.

İcra inkâr tazminatı#

Kanun metni. İtirazın iptali davasında borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu, diğer tarafın talebi üzerine, hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere uygun bir tazminata mahkûm edilir (İİK m.67/2). Tazminatın tespitinde takip talebindeki veya davadaki talep esas alınır.

Şartlar. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'na göre icra inkâr tazminatı için usulüne uygun bir takip, süresinde itiraz, 1 yıl içinde açılmış dava, alacaklının haklı çıkması ve tazminatın talep edilmesi gerekir; borçlunun kötü niyeti ve alacağın belgeye bağlanması aranmaz. Bunlara ek olarak alacağın likit olması zorunludur (E.2017/2332, K.2021/665, T.03.06.2021).

Likidite. Aynı kararda likit alacak, gerçek miktarı belli olan veya borçlunun belirleyebilmesi için bütün unsurları bilinen alacak olarak tanımlanır. Ölçüt, borçlunun ne kadar borçlu olduğunu tek başına tespit edebilecek durumda olmasıdır. Alacağın miktarı veya faizi ancak bilirkişi raporuyla belirlenebiliyorsa tazminat reddedilebilir.

Uygulamada dikkat. Tazminat otomatik bir sonuç değildir; dava dilekçesinde açıkça talep edilmelidir. Alacak hesabını faiz başlangıcı ve kısmi ödemelerle birlikte açık ve kontrol edilebilir biçimde sunmak, likidite tartışmasını da kolaylaştırır.

Borçlunun yolları ve alacaklı aleyhine tazminat#

Dava sonunda alacaklının takibinde haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, borçlunun talebi üzerine alacaklı da yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir (İİK m.67/2). Burada yalnız haksızlık yetmez, kötü niyet de aranır.

Borçlu, itirazın yanında veya itiraz etmemişse sonradan şu yollara başvurabilir (İİK m.72):

• Menfi tespit davası: takipten önce veya takip sırasında borçlu olmadığının tespitini ister. Takipten önce açılan davada mahkeme, alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere teminat karşılığında takibin durdurulmasına ihtiyati tedbirle karar verebilir. Takipten sonra açılan davada takip durdurulamaz; borçlu ancak aynı oranda teminatla icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesini isteyebilir.
• İstirdat davası: itiraz etmediği veya itirazı kaldırıldığı için borçlu olmadığı parayı ödemek zorunda kalan kişi, ödeme tarihinden itibaren 1 yıl içinde paranın geri verilmesini dava edebilir.

Menfi tespit davası borçlu lehine sonuçlanırsa takip durur; borçluyu dava açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa borçlunun zararı alacaklıdan tahsil edilir ve bu zarar takip konusu alacağın yüzde yirmisinden az olamaz. Ticari alacakta menfi tespit ve istirdat davaları da dava şartı arabuluculuk kapsamındadır (TTK m.5/A).

7589 sonrası kısmi dava#

7589 sayılı Kanunun 19. maddesiyle belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m.107 yürürlükten kaldırıldı. Aynı Kanunla HMK m.109'a eklenen dördüncü fıkraya göre, alacağın yalnız bir kısmı dava edilmişse talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere ve iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sonuna kadar artırılabilir; zamanaşımı artırılan kısım için de dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.

İtirazın iptali davası takip konusu alacakla sınırlıdır. Takipte talep edilmemiş ek alacaklar için ayrı dava gerekir; kısmi dava ve artırım imkânı bu ek alacaklar bakımından değerlendirilir. Değişikliğin ayrıntısı için 7589 sayılı Kanun notu.

Hangi dosyaya hangi yol?#

Özetle#

Borçlu itiraz ettiyse önce itirazın tebliğ tarihini kayda alın ve elinizdeki belgeye bakın. Borçlunun imzasını taşıyan bir borç ikrarı varsa itirazın kaldırılması 6 ay içinde hızlı bir yoldur. Yoksa ticari alacakta arabuluculuğa başvurup son tutanaktan sonra itirazın iptali davasını 1 yıllık süre içinde açın ve icra inkâr tazminatını açıkça talep edin. Arabuluculuk süresi bir yıllık süreyi durdurur, ama süreyi son güne bırakmamak en güvenli yoldur.

Sık sorulan sorular

Mevzuat durumu: 11 Ekim 2026. Bu sitedeki içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir ve sonuç taahhüdü içermez. Siteyi kullanmak veya iletişim formu göndermek avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz.