Maaş haczi yazısı gelen işveren ne yapmalı? Cevap, sıra ve kesinti

Bu rehber, çalışanı hakkında icra dairesinden maaş haczi yazısı (uygulamada "maaş haczi müzekkeresi") alan işverenler içindir. Yazının türünü ayırt etmeyi, bir haftalık sürenin başlangıcını, cevapta bulunması gerekenleri, kesinti oranını ve sırayı, son olarak cevap verilmemesinin sonuçlarını sırayla anlatır. Çalışan tarafındaki itiraz ve şikâyet yolları kapsam dışındadır. Adım adım akış için maaş haczi işveren süreci sayfasına, hazırlık için işveren kontrol listesine bakabilirsiniz.

Önce yazının türünü belirleyin#

İcra dairesinden işverene iki farklı yazı gelebilir ve sonuçları farklıdır. Maaş ve ücret haczi İİK m.355 ve m.356'da ayrıca düzenlenmiştir. Borçlunun işverende başka bir alacağı varsa (ör. ödenmemiş bir hak ediş) icra dairesi İİK m.89'a göre haciz ihbarnamesi gönderebilir.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, maaş ve ücret haczinde m.355 ve m.356'nın özel düzenleme olduğunu, bu nedenle m.89 hükümlerinin uygulanamayacağını belirtmiştir (Yargıtay 12. HD, E.2016/307, K.2016/12977, T.03.05.2016). Yazının başlığı ve dayandığı madde bu yüzden ilk kontrol edilecek noktadır.

Bir haftalık süre ne zaman başlar?#

İİK m.355/1'e göre işveren haczin icra edildiğini ve borçlunun maaş veya ücret miktarını "nihayet bir hafta içinde" bildirir. Süre tebliğle başlar; bu yüzden tebliğ anının doğru tespiti cevabın kendisi kadar önemlidir.

Fiziki tebliğ#

Yazı posta veya memur aracılığıyla teslim edildiyse tebliğ tarihi, tebliğ mazbatasında yazan tarihtir. Evrakı teslim alan birim, zarfı ve mazbata bilgisini aynı gün İK veya hukuk birimine iletmelidir.

e-Tebligat#

Özel hukuk tüzel kişilerine tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur (TK m.7/a/1-7). Elektronik tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (TK m.7/a). Bir haftalık cevap süresi bu tarihten başlar.

Cevapta neler bildirilir?#

Kanunun açıkça istediği iki bilgi vardır: haczin icra edildiği ve borçlunun maaş veya ücret miktarı (İİK m.355/1). Cevabın icra dairesinde tereddüt yaratmaması için şu bilgilerin de yazılması yararlıdır:

1. Çalışanın işyerinde çalışıp çalışmadığı, işe giriş tarihi ve varsa ayrılış tarihi.
2. Net ücret tutarı ve ücretin ödenme günü.
3. Çalışanın ücreti üzerinde önceki hacizler olup olmadığı; varsa her birinin icra dairesi, dosya numarası ve sırası.
4. Nafaka hacizleri varsa bunların ayrıca gösterilmesi.
5. Kesintinin hangi aydan itibaren başlayacağı ve bu dosyanın kaçıncı sırada olduğu.

Çalışan işten ayrıldıysa veya hiç çalışmadıysa#

Çalışan ayrıldıysa cevapta ayrılış tarihi bildirilir; SGK işten ayrılış bildirgesinin bir örneği eklenebilir. Kişi işyerinde hiç çalışmadıysa bu durum açıkça yazılır. Bu cevaplar kesinti doğurmaz, ancak dosyanın işverene yönelmesi ve İİK m.357 kapsamında takibat riskini azaltır.

Kesinti oranı ve sıra#

Dörtte bir kuralı#

İİK m.83/1'e göre maaş ve ücretler, borçlu ve ailesinin geçimi için icra müdürünün gerekli gördüğü miktar düşüldükten sonra haczedilebilir; ancak haczedilecek miktar ücretin dörtte birinden az olamaz (İİK m.83/2). İş K. m.35 ise işçinin aylık ücretinin dörtte birinden fazlasının haczedilemeyeceğini, nafaka alacaklılarının haklarının saklı olduğunu söyler. İki hüküm birlikte okunduğunda, nafaka dışındaki hacizlerde işçi ücretinden yapılacak kesinti dörtte birdir.

Kesinti, uygulamada vergi ve sigorta primi gibi yasal kesintiler düşüldükten sonra çalışana ödenecek net ücret üzerinden hesaplanır. İcra dairesinin yazısında farklı bir oran veya esas belirtilmişse işveren yazıya uyar; tereddüt varsa icra dairesine yazılı olarak sorar.

Birden çok haciz: sıra kuralı#

Bir çalışanın ücreti üzerinde birden fazla haciz varsa hacizler sıraya konur ve sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez (İİK m.83/2). Uygulamada sıra, haciz yazılarının işverene tebliğ edildiği tarihe göre belirlenir. Sonraki dosyalara verilen cevapta önceki hacizler ve sıra açıkça yazılmalıdır.

Nafaka hacizleri#

Nafaka hacizleri sıra kuralının istisnasıdır. Yargıtay, mahkemece hükmedilen ve işlemekte olan (cari) nafaka için ücret üzerinde birinci sırada haciz yapılacağını, kalan ücretten önceki hacizler için kesintiye devam edileceğini kabul etmiştir. Birikmiş nafaka alacağı ise diğer adi alacaklar gibi sıraya girer (Yargıtay 12. HD, E.2009/3269, K.2009/13519, T.16.06.2009; Yargıtay 8. HD, E.2015/15415, K.2015/15803, T.08.09.2015).

Bu nedenle nafaka haczi gelen işveren, yazıda aylık işleyen nafaka ile birikmiş nafakanın ayrı ayrı belirtilip belirtilmediğine bakmalıdır. Ayrım açık değilse icra dairesine sorulmadan kesinti başlatılmamalıdır.

Kesintinin yatırılması#

İşveren, haczolunan miktarı borç bitinceye kadar keserek "hemen" icra dairesine gönderir (İİK m.355/1). Ödeme, yazıda bildirilen icra dairesi hesabına yapılır. Açıklama alanına icra dairesi, dosya numarası, borçlunun adı ve "maaş haczi kesintisi" ibaresi yazılırsa ödemenin dosyaya doğru işlenmesi kolaylaşır.

Her ödemenin dekontu bordro dönemiyle eşleştirilerek saklanmalıdır. Borç bittiğinde kesinti durdurulur; icra dairesinden dosyanın kapandığına dair yazı istenmesi, fazla kesinti ve iade talebi riskini azaltır.

Sonradan değişiklik: ayrılış, ücret ve görev değişikliği#

Çalışanın ücretinde veya görevinde ücret almasını etkileyen bir değişiklik olursa ya da hizmet ilişkisi sona ererse işveren bunu icra dairesine "derhal" bildirir (İİK m.355/2). Bu yükümlülük ilk cevapla bitmez; haciz süresince devam eder.

Bordro sisteminde haczi olan çalışanlar için bir uyarı alanı açılması, işten çıkış ve ücret değişikliği işlemlerinde bildirimin unutulmasını önler.

Ücret dışı ödemeler: ikramiye, kıdem ve ihbar tazminatı#

İİK m.83 "her nevi ücretler" ifadesini kullanır; ikramiye ve prim gibi ödemeler bu kapsamda değerlendirilebilir. Kıdem ve ihbar tazminatı gibi iş ilişkisinin sona ermesiyle doğan ödemelerin hangi oranda haczedilebileceği ise somut yazıya ve icra dairesinin takdirine bağlıdır. Bu tür bir ödeme yapılmadan önce icra dairesine yazılı olarak bilgi verilmesi ve talimat istenmesi, sonradan doğabilecek sorumluluğu sınırlar.

Cevap verilmezse veya eksik kesilirse#

İşverenden tahsil#

İİK m.355'e uymayan işverenin kesmediği veya hemen göndermediği para, ayrıca mahkemeden hüküm alınmasına gerek olmaksızın icra dairesince işverenin malvarlığından alınır (İİK m.356/1). Uygulamada bu, işverene muhtıra gönderilmesi ve işverenin dosyaya borçlu olarak eklenmesi şeklinde görülür (Yargıtay 12. HD, E.2016/307, K.2016/12977, T.03.05.2016).

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, bu sorumluluğun kesinti yapılmayan miktarla sınırlı olduğunu ve yazının tebliğinden ödeme veya ayrılış tarihine kadar kesilmeyen tutarın hesaplanması gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 12. HD, E.2012/8790, K.2012/21570, T.20.06.2012; Yargıtay 12. HD, E.2013/10184, K.2013/18373, T.13.05.2013).

Çalışana rücu#

İşverenin, İİK m.356 uyarınca ödemek zorunda kaldığı tutar için borçlu çalışana kanun hükümleri dairesinde rücu hakkı vardır (İİK m.356/2). Rücu, ödenen tutarın sonradan çalışandan istenmesi demektir; ücretten mahsup ederken İş K. m.35 sınırı ve iş hukukunun diğer kuralları gözetilmelidir.

Cezai sorumluluk#

İcra dairesinin tebliğ ve emirlerini makbul bir sebep olmadan yerine getirmeyenler hakkında Cumhuriyet savcılığınca doğrudan takibat yapılır (İİK m.357). Ayrıca İİK'ye göre istenen bir beyanı hakikate aykırı yapan kişi, alacaklının şikâyeti üzerine üç aydan bir yıla kadar hapis cezası tehlikesiyle karşılaşır (İİK m.338/1). Gerçeğe aykırı "çalışmıyor" veya eksik ücret beyanı bu nedenle cezai sonuç doğurabilir.

Kişisel veriler#

Cevapta çalışanın kimlik, ücret ve iş ilişkisi bilgileri icra dairesiyle paylaşılır. Bu paylaşım kanunda açıkça öngörülen ve veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirmesi için zorunlu bir işlemdir (KVKK m.5/2-a ve ç). Paylaşım, yazının istediği bilgilerle sınırlı tutulmalı; sağlık raporu veya disiplin kaydı gibi ilgisiz belgeler eklenmemelidir.

Süreler tablosu#

Özetle#

Maaş haczi yazısı geldiğinde ilk iş, yazının İİK m.355'e mi m.89'a mı dayandığını ve tebliğ tarihini tespit etmektir. Ardından bir hafta içinde ücret miktarı, önceki hacizler ve sıra bildirilir; kesinti dörtte bir olarak her ay hemen yatırılır. Çalışan ayrılırsa veya ücreti değişirse durum derhal bildirilir. Bu adımlar atlandığında kesilmeyen tutar işverenden istenebilir.

Sık sorulan sorular

Mevzuat durumu: 11 Ekim 2026. Bu sitedeki içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir ve sonuç taahhüdü içermez. Siteyi kullanmak veya iletişim formu göndermek avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz.